TAKK FOR DET GAMLE

Nyårsafta går mot kveld, natt og nytt år. I år har det skjedd utan dramatikk så langt, og truleg held den rolege, gode stemninga seg til neste år. I fjor døydde mamma tidleg på nyårsafta. Så då feira eg overgangen til det nye året i lag med syskena mine. Det var forresten ei roleg og god feiring, den kvelden.

I år er me inntil vidare tre. Tore fer nok på rek om ein time eller to, så då er me tosame, Anne og eg. Hannah og Vegard forlet oss måndag. Tore drog til by'n sundag, men kom att i går.

I mange, mange år var det store feiringar denne kvelden og natta. Grannar, vener og ymse andre tok del. Som regel var me hos nokon og åt tidleg på kvelden, viss dei ikkje var hos oss. Og seinare skjedde litt av kvart. Dei siste åra har livet roa seg, også nyårsnatta. Det gode måltidet tidleg på kvelden har vore i familiens skjød. Som regel har me stukke innom eit nabohus etter rakettoppskytingane. Kanskje me gjer det i kveld og, eller kanskje me går heim til oss sjølve, kanskje me ikkje går ut og ser på fyrverkeri heller, spinnkaldt som det er.

For førtifem år sidan sat bror Steinar og eg stappmette av ribbe (= pinnekjøt) nyårskvelden og lurte på kva me skulle ta oss til. Ingen avtalar, ingen planar. Men me kunne vel gå ned til Hustveit-folket og sjå kva ungdommane der i garden hadde føre? Og kvifor ikkje gå julebukk, sjølv om det ikkje var trettandafta? Me hadde nett fått opp ny varmtvasstank heime, og den digre kartongen stod i eit uthus. Den henta me og skar to runde hol i, så han likna på utedobenken vår. Den tok me med oss, samt kamuflasje til hovuda. Utanfor Hustveit-døra kraup me inn i den digre kartongen, skjulte vår identitet og banka på. Så trippa me inn, sitjande på huk slik at høgda vår ikkje kunne røpast. Me dansa litt rundt og grynta julebukkmål, og hustveitane stod berre og måpte. Heilt til far i huset, Audun, las på ein merkelapp: "Ragnvald Kyrkjebø, Flekke i Sunnfjord" ... "Søren og," sa Steinar etterpå, "eg fjerna jo ein merkelapp før me gjekk. Der må ha vore to!" Dei lo godt åt oss, men sidan ungdommane i huset ikkje var heime nett då, skulle me vente og krype på plass i kartongen når dei kom om ei lita stund. Det gjorde me, og denne gongen var det ingen merkelapp som røpa oss. 

JULAFTA ER SNART OVER

Julafta 2009 gjekk etter oppskrifta. Pinnekjøtet smakte, dei hermetiserte plommene likeeins, alle fekk pakkar, og Hannah var den som fekk klart flest i år òg. Alt var vel fortent, og utanfor sat sjøkleivnissen og humra av velnøye, sidan jobben var utført med såpass stor presisjon.
   Så var det mimringa. Eg meiner å hugse julafta for seksti år sidan. Det er to minne som sit att, eller som eg trur sit att. Det sterkaste er at bror Steinar, som vart sju år den dagen, var sjuk og måtte spy då me gjekk rundt juletreet. Det var så lett å lage eit ordspel på at han vart sju og vart sjuk. Så fekk eg ABC-bok til jul, ja,  eg trur eg hugsar at eg fekk to stykke. Den eine hamna på Ilkjen hos syskenborna der, eg greidde meg med ei. Den vart i mi eige, og to pedagogisk talentfulle storebrør heiv seg over meg og boka slik at eg lærte å lese etter kort tid.
   Så gjekk det ti år, og jula for femti år sidan kunne lett ha vorte stusleg, slik eg såg det ei stund. Eg var jo konfirmert og strengt teke ingen unge lenger. På realskulen gjekk eg og hadde lov å gå på dans. Så då var spørsmålet om eg framleis fekk noko særleg til julegåver. Bestemor i by'n var død det året, og derifrå kom alltid dei gildaste gåvene. Frå henne, tante Karen  og onkel Fritz. Og eg hadde ikkje sett at det var kome nokon pakke frå by'n i førejulstida. Eg såg mørkt på julafta og pakkeopninga. men under over under, det dukka opp pakke frå tante og onkel, kanskje like gild som det eg var van med. Kva det var, hugsar eg ikkje. Men det var ein stor letnad for fjortenåringen. I går og i dag har femtenåringen vår knika kring pakkehaugen, knefta og glodd, og velsigne henne for det! Ho fekk jamvel lov å finne ein pakke tidleg på dagen og opne.
   Ti år etter - i 1969 - var første jula eg ikkje feira jul i Flekke. Me hadde pakka saman alt vårt jordiske gods og flytta det til Bekkjarvik, der Anne og Rune skulle bu mens eg var femten månader i militæret. Og der feira me jula, ei litt annleis jul, mildt sagt, med ein fire månader gammal krabat som det store midtpunktet. I nyårshelga var me til Flekke på visning med vidunderet.
   Men så må eg  seie at eg slit med minnet. Eg klarer ikkje å skilje ut julaftene i 79, 89 og 99. Men me har nokre bilete som iallfall kan stadfeste at det var julafter då og. Minnet mitt er som hos andre gamle kallar, dei siste åra er hylla inn i ei skodde. Og det er grenser for kva ein skal gå rundt og hugse. Derimot er eg imponert over sønene kor godt dei kan sortere i år og hendingar. Vonar dei set seg ned og bloggar, dei og, ein vakker dag. God jul!

SOLSNU

No går det mot lysare tider. I dag snudde sola, som me seier, så no går ho opp i vest, viser seg ei stund på nordhimmelen midt på dagen, går ned i aust og vert lenger og lenger oppe kvar dag. Ute er det drivande kvitt. Snøen som kom natt til i går, har visst tenkt å bli liggjande til olsok. Det er uvant for oss, og eg har moka og spadd ei råk bort vegen, strødd i salt og pepar, bad eit par våbøner og vonar no at uty, ulv og oskoreier held seg vekke, og at me kjem oss trygt fram utan lårbeinsbrot og raude romper. Eller blåræv. Husverten vår på Sandane då eg gjekk på gymnaset, hadde eit uttrykk som eg la meg på minne, og som han brukte når det var vanskeleg sykkelføre om morgonen når han vekte oss: "Dæ blårævfør' i dag" Ja, me sykla dei tre kilometerane kvar morgon og ettermiddag. Og verten hadde omsut for oss og sjekka kvar morgon om me var vakne.

I dag var eg  innom skulen ei stund, endå eg er pensjonist om måndagane. Folk trudde dei såg syner eller skrømt, andre meinte det var julenissen, og Ole Bjarte fotograferte meg då eg kom opp bakken. "Så, du er ute og teke bilete tå kulturminne?" spurde eg han. 

Så var Anne og eg på sentera på Husnes og handla både butikkane og bankkontoane våre tomme. Dermed er det snart tid til å setje seg ned og vente på jula. Nei, i morgon skal eg til Flesland og hente ein son og ei sonedotter. Ønsk meg god tur i vinterlandskapet!

SKOLTESUNDAG

Me kalla sundag føre jul for skoltesundag. Ordet skitnesundag var brukt andre stader, men ikkje heime i Flekke, og ikkje i familien vår her i Kvinnherad. Denne dagen åt me saueskoltane. Dei var flådde, salta, røykte, turka, utvatna og kokte i minst tre timar. Attåt skoltane hadde me kålrotstappe og poteter.
   Nesten kvart år sidan me flytte til Kvinnherad, har me kjøpt rå sauehovud og laga til sjølve. Mange år var Helge Dahle og eg i lag om flåinga, men no er det nokre år  sidan sist. I fjor hadde me skoltesundag på årsgamle hovud, men i år har me vore heilt utan. Så i dag har Anne og eg meiska oss med lutefisk i staden.
   Men me har ein yngsteson som tykkjer at skoltetradisjonen ikkje må brytast. Han har vore og kjøpt seg ein skolt på butikken og kokt i dag. Vel, han er altså ikkje heimeflådd, men svidd på vossavis. Likevel smakte han ikkje så verst, rapporterte Tore.
   Så kan eg leggje til at me har fått skikkeleg vinter, med mengder av snø som kom i går og i natt. No vert det sikkert kvit jul for ein gongs skuld.

SYSKENTREFF

For ei tid sidan annonserte syster Liv at ho skulle kome til Bergen 11. desember og dra nordover att til Kirkenes rett før jul. Broder Steinar reagerte fornuftig og inviterte dei andre brørne med damer heim til seg og Annbjørg i Åsane til ei kultur- og syskentreffhelg. Det kunne mellom anna verte teater- og restaurantbesøk laurdagen. Arne, som opplyste at han er familiens eldste og dermed har autoritet til å gje ordrar, påla Steinar å tinge teaterbillettar og bord på restaurant. Sjølv kollkøyrde han med bilen for snart fire veker sidan og vart for invalid til å vere med. Forresten: Gratulerer med bursdagen i dag, storebror! Men Anne og eg drog til by'n og tok inn hos Annbjørg og Steinar, der Liv allereie var installert, og me fem gjennomførte programmet med stil. Først var det Mascerade på Den nationale scene med mellom andre Bjarte Hjelmeland og Helge Jordal. Eit herleg gjøgleri! Så var me på restaurant Boha og åt treretters meny med vin attåt. Ikkje tradisjonell julemat, men slett ikkje ringare av den grunn. Her er menyen:

Kamchatkakrabbe servert på kremet urterisotto Krydderstekt reinsdyrfilet med appelsin- og hassenøttsaus Tilslørte bondepiker ”Boha”

Elles gjekk helga unna med prat og kos ute i Åsane. Før Anne og eg køyrde ut i Åsane, valsa me litt rundt på by'n, eg klypte meg hos ein irakar i Vaskerelven, og me hadde lunsj på Wesselstuen. Og laurdag føremiddag var me og drog bankkort på Ikea og Åsane senter. Så no når det er gjort, er me klare for siste innnspurten til julehelga, til Vegard, Tore og Hannah skal kome, og til det nye året. Litt handling, baking, vasking og pynting må til. Men vips! Så er det heile over.

ENDÅ EIN SKULESTIL

I ein tidlegare blogg - 28. oktober - skreiv eg av ein stil frå ei av dei to stilebøkene mine frå realskulen. Her kjem det ein stil til, truleg skriven mens eg gjekk i andre klasse. Denne gongen og gjev eg blaffen i rettingane til Olav K. Strand og skriv ordrett av:

Fortel om natur og arbeidsliv på heimstaden din, eller på den staden du bur om sommaren.

Heimbygda mi ligg ved inste enden av den tronge Flekkefjorden, som skjer seg i krokar og svingar innover frå Dalsfjorden. Her er det vanskeleg for store båtar å gå inn, fordi det fleire stader er holmar og skjer der det er vanskeleg å koma framom. Elles er det nes og berg som går ut i sjøen. På båe sider av fjorden ligg åsar, små fjell og dalar som oftast er kledd med fure-, bjørk- og krattskog. Inst inne sluttar fjorden i tre vikar, og kring vika i midten ligg Flekke. Der er det nokre gardar og småbruk. I søraust ligg Nipa, med Høgevarden til venstre. Midt i Nipa er det ein stor kvit flekk som bygda har fått namnet sitt etter. Aust for nipa ligg fjellvidda, og der har vi fint skiterreng i påsken. Nedover frå fjellvidda skjer det seg ein trang dal, Turvedalen, med ei lita elv i botnen. Oppe i dalen ligg Flekkestølen, der det står nokre ubrukte sel. Stølsdrifta slutta her for ti-tolv år sidan. Aust frå Flekke går ein skogkledd dal, Stavsdalen. No går nyevegen til Dale langs eine dalsida innover, men før gjekk vegen i dalbotnen. Vegen ligg no mosegrodd, og trea på båe sidene hengjer greinene sine utover han. I sør går det breie Flekkedalføret oppover mot Guddal og Bjordal. Nedover her renn den store Flekke-elva, der dei som har løyve fiskar laks om våren og føresumaren. På vestsida av elvemunningen stig Håheia opp som ein vulkan mot himmelen. Ho er også kledd med skog, mest fureskog, men og med eindel planta granskog.

Terrenget i bygda er kupert, med bakkar og åsar med små sletter imellom. Her ligg gardane. Mesteparten av folket lever på gardar. Om våren gjødslar og sår bøndene, om sumaren og hausten bergar dei avlinga i hus. Om hausten søkjer dei om skotløyve på hjort, og reiser på jakt. Om vinteren høgg dei brenneved og tømmer i skogane, mest i Stats-skogen, sørvest for elva. Både unge og gamle arbeider på gardane, og om sommaren er det mykje byfolk heime på ferie som også hjelper til.

Nokre går på arbeid i Dale, og dei følgjer buss til og frå arbeidet. Om vinteren reiser mange på sildefiske.

Mange yngre går på skulen i Dale, og dei følgjer buss også.

Tilreisande tykkjer gjerne at bygda er vakker, og det tykkjer vi som bur her og.

Og O.K.Strand gav M - på stilen og T i orden.

FORNUFTIG BRUK AV SPAREBØRSE

Eg hadde nok sparebørser, eg og. For lenge, lenge sidan, ikkje no. Kor lenge sidan det var at dette hende, veit eg ikkje, kanskje snart seksti år. Ein eller annan framandkar var innom hos oss, og eg lurer fælt på kven det kan ha vore, men finn ikkje svaret. Det var sikkert ein triveleg fyr, og eg gav meg i prat med han. Så henta eg sparebørsa og ville vise henne fram. Mannen tykte ho var fin og grov fram lommeboka si. Då greip mamma inn og sette i: "Du må ikkje stå dar å tigge, Reidar!" "Han tiggar ikkje!" slo framandkaren fast og sleppte nokre øre ned på børsa.

Å LÅNE EIT SYSKENBARN

Det hende truleg året før eg begynte på skulen. Det var influensatid, og både tante Målfrid og onkel Anders var sjuke. Mamma hadde vore ein tur ut til dei og kom heim att berande på han som på den tida var det yngste syskenbarnet vårt: Ove. Viss reknestykket mitt er rett, var han eitt til eit og eit halvt år. For å lette strevet for dei sjuke foreldra hans skulle me ha han ei stund. Jubelen stod i taket heime, me gutane ville meir enn gjerne ta oss av Ove. Bror Steinar la straks ein plan: Steinar gjekk i småskulen og var på skulen tysdagar, torsdagar og laurdagar. Då kunne Arne, som gjekk i storskulen, passe han, for då var han fri, og Steinar kunne passe han dei andre tre dagane når han var heime. Men eg? "Du kan passe han om sundagane!"

Men kor lenge var Adam i Paradis - eller Ove heime hos oss? Allereie dagen etter kom Målfrid og Anders ruslande inn om Hòjen og henta minsteguten sin heim.

TRONDHEIMSHELG

Torsdag kveld drog Anne og eg til Trondheim. Rune foreslo at me kunne kome denne helga; Britt Kristin var vekkreist nokre dagar, og faren i huset hadde ikkje noko imot at me kom og tok eit tak med dei to små. Så hadde Hannah femtenårsdag sundag, og me rakk såvidt å ta del i den feiringa også. Men mest var me med Sigurd og Frida, tre og fem år. Og så var me med dei to eldste sønene våre. Vegard var to turar til Lade, men Hannah trefte me ikkje før sundag føremiddag, for ho hadde det for travelt med vener og klassekameratar.

I går kveld var me tilbake på Vestlandet, men for ut til Bekkjarvik i går og hadde sundagskveld der. No er me heime og inne i kvardagen att.

S 330

Bilen til Arnebror er ikkje mykje å skryte av lenger, så eg tenkte det kunne høve å syne fram den første bilen hans, han som hadde ein strålande Skoda Octavia i 1965 og nokre år utetter. Som du kan sjå, vekte bilen åtgaum både for geiter og flekkingar.

DAGANE GÅR

... og det er ei veke sidan eg skreiv noko. Denne gongen kjem det lite nytt frå barndom og oppvekst. Veka har vore innhaldsrik, ho. Det kom melding om at storebror Arne hadde køyrt seg utfor vegen i Våtedalen og skamfare seg. Det var sjokkerande for oss alle, ikkje minst for han sjølv, vil eg tru. Men no er kallen plåstra og smurd på Haukeland sjukehus, såpass at han kjem nok opp att på resten. Men vert bilen aldri meir spurd?

Torsdag hadde Anne bursdag, og me feira med lutefisk til middags og sjokoladekake og kaffigjester utpå ettermiddagen. No kunne eg nett nemne at det var førtito år sidan første gongen eg var med og feira dagen hennar, og det var ein mykje rundare dag enn i år, men jenta var ikkje så rund som no.

Eg har vant meg så godt til med å vere pensjonist om måndagane dei siste par åra. I morgon skal eg ha nokre ekstratimar, og det merkast på sundagsfreden. No kjenner eg korleis eg har hatt det i alle dei åra med skuleførebuing sundags kvelden. Jaja, neste måndag har eg atter fri, heldigvis.

I HEGGEN

Den store, vakre heggen som stod i tunet vårt i Flekke, er ikkje stor, vakker og ruvande lenger. Han innbaud til klyving, og det var råd å hengje opp disser i han. Om våren var han ei duftbombe, og så lenge me hadde ein hegg bak gamlestova, kom det bra med beiske svarte bær på han og.

Ein gong i tida var eg så liten at det ikkje var så lett å kome seg opp med eiga hjelp. Difor hjelpte bror Steinar til, men ein gong hadde han kameratar på besøk, så han stakk av mens eg sat godt plassert oppe i heggen. Til avskil sa han: "No kan du sitje der til mamma kjem att og har mjelka kyrne, og dei er så langt vekke at ho sikkert ikkje kjem att før i morgon!" Så der sat eg ei stund, heilt til Jørgina kom og hjelpte meg ned. Eg kan ikkje hugse at eg var spesielt uroleg over situasjonen, eg sat no trygt og godt der eg sat. Dei nedste greinene på heggen var tjukke og gode å sitje på.

Men så kunne syster Liv i femtiårsfeiringa si fortelje at eg hadde gjort noko liknande med henne: Hjelpt henne opp i heggen og stukke av. Og det var mykje styggare gjort enn det Steinar gjorde, for eg var så mykje større enn henne.

Og dagen etter at eg skreiv dette, fekk eg eit bilete frå Steinar som antyder kvar me sat. Spør Eva og Janne om dei kom seg ned!

STOREBROREN

Det kom for meg at eg har servert bilete av mange i slekta, men ikkje av Arne. Derfor gjer eg det hermed godt att og viser korleis han såg ut på telttur i 1965 og var frukostsvolten.

GAMLE BILETE

Eg vart så oppi haua over å få sjå dei gamle lysbileta som bror Steinar har skanna at eg lenge har ønskt meg eit liknande apparat. No har eg lånt skanneren til kollega Lars og er i full gang. Det tek minst eit par minutt for kvart bilete, så ein skal vere tolmodig. I tillegg må enkelte av dei gamle diasa pussast og klyppast litt. Alt vert ikkje like pent. Mange gamle lysbilete er tekne med nokså primitivt utstyr og er dessutan prega av alder og slitasje, nett som me. Nei, ikkje misforstå, eg meinte det siste, ikkje at me er laga med primitivt utstyr, langt ifrå. Eg kjøpte eit svært enkelt og rimeleg fotoapparat i Amerika i 1964 , men begynte ikkje å ta lysbilete før i påska 65. Dei bileta finn du på nettet. Litt seinare kjøpte eg framvisar. Det var eit populært innslag i ymse samanhengar; Steinar og eg hadde mellom anna eit multimedieshow i påska 1966 i ungdomshuset med lyd og bilete frå bryllaupet til Magnhild og Arne. Så kjøpte Steinar fotoapparat og vart ein ivrig lysbiletfotograf, han og. No er det ikkje mykje tradisjonell framvising av desse bileta. Faktisk funkar den gamle framvisaren min på eit vis enno. Men framtida ligg nok i denne teknikken eg no held på med. Ein smakebit kjem på denne sida utpå dagen.

REGNBOGEBARNET

Endeleg, på dagen trettiseks år sidan, skulle me få det barnet me hadde venta så lenge på, og Rune skulle verte storebror. Det var laurdag, første året mitt i lærarjobb og siste året med skule om laurdagar. Eg fekk melding på skulen om at fødselen var nær, og viss eg nådde fram, skulle eg få vere til stades. Heldigvis hadde eg fri dei to siste timane og rakk båten frå Sunde klokka eitt. Det hadde vore eit drittsurt haustvêr med vind og sludd, surt og kaldt. Men nett då båten gjekk ut frå Sunde, rivna skydekket litt, det kom eit glimt av sol og ein strålande regnboge. Klokka var ti over eitt.

Då eg kom til kai i Bergen i halv tre-tida, ringde eg Kvinneklinikken. Då var fødselen over, me hadde fått ein gut klokka ti over eitt. Eg tok buss og kom meg på plass der den lukkelege mora låg og mol med eit lite, nydeleg nor i ei lita seng attmed. Ho kunne fortelje at ho og hadde sett regnbogen nett då fødselen nesten var over.

Rune var i Bekkjarvik, og han fekk telefon frå meg og. Eg måtte ringje nabohuset, og etter praten kom han tilbake til bestemora si og dei andre og fortalde: "No veit eg ka me sa få. Ein bror. Og forresten er han alt komen!"

Lillebjørn Nilsen har ei nydeleg vise som han har stole frå Pete Seeger. "Barn av regnbuen" vart ein av favorittsongane til Vegard før han kunne snakke reint. " ... si det til alle barna, si det til hver far og mor. Dette er vår siste sjanse til å dele et håp og en jord ..."

NESTEN SANNDRØYMD?

Ei natt i barndomen heime i Flekke drøymde eg at dampen sende ut ei litt merkeleg, sår uling frå fløyta då han kom inn fjorden og skulle leggje til kai. Eg sprang opp på Storehaugen, og derifrå kunne eg sjå bort på bryggja. Og der seig dampen til kaia, men ikkje før han var komen på plass, så sokk han med akterstamnen først og baugen i vêret.

Kort tid etter draumen, kanskje neste dag, kjem dampen. Eg kvepp då eg høyrer den same såre ulinga som den eg hadde drøymt, og eg spring opp på Storehaugen. Der kjem dampen sakte sigande til kaia. Atla, Sandøy eller kva for ein båt det no var som gjekk på Dalsfjorden den dagen. Alt såg ut som i draumen. Men denne gongen sokk han ikkje.

AMERIKASYKJA?

Då eg kom heim att etter seks veker i Amaerika i august 1964, var eg frisk og sprek. Litt trøtt etter reisa og tidsforskjellen, kanskje. Det var håslått, og papen var glad for å få litt hjelp eit par dagar før eg drog til Radøy og lærarjobben eg skulle ha dette skuleåret. Bror Steinar hadde teke på seg å starte opp for meg til eg var på plass etter amerikaturen.

Men i siloen gjekk det trått. Eg kjende meg heilt utsliten og møyr i skrotten. Papen meinte det ville gå over når eg vart van med norsk døgnrytme, det var berre å stå på. Det gjekk ikkje over, så eg tok og mælte feberen. Godt over 39! Det var ikkje tvil, eg var låk. Så siloarbeidet vart avlyst, lærarjobben laut vente nokre dagar, Steinar tente meir pengar, og eg låg og vreid meg på divanen med sveittetokter og verk i alle lemmer.

Etterpå var det fleire i bygda som fekk influensa, mellom anna dei på Ilkjen. Eg hadde jo vore ut der same dagen som eg kom heim. Då eg kom til tuns der, kom bestefaren meg i møte med eit stort glis og helste på engelsk. Men så smitta eg vel heile husstanden då. Tante Målfrid lét om at "da va ei kjøla sykje Reidar'n kom heim med frå Amerika." Om smitten kom derifrå eller frå ei eller anna kjelde i Flugfélag Íslands, Stavanger eller på Flaggruta, er ikkje godt å vite.

OKTOBERREVOLUSJONEN

I dag er det 92 år sidan Lenin og bolsjevikpartiet hans reiv til seg makta i det kaotiske Russland.

For to år sidan var eg og Anne på ekskursjon i Oslo med samfunnskunnskapselevene mine. Eg hadde fått overtalt ein litt gretten Hans Wilhelm Steinfeldt til å møte oss i NRK med eit lite foredrag. Han kom, og begynte med å setje dei kvasse augo sine i elevflokken: "Vet dere hvilken dag det er i dag?" Men han svarte sjølv før nokon fekk sukk for seg: "Det er nittiårsdagen for oktoberrevolusjonen i Russland. Men vet dere hvorfor oktoberrevolusjonen kom i november?" Straks vende han det buskute blikket frå elevane mot Anne og meg: "Vet lektorene det?" "Nja, eg veit ikkje korfor det skulle skje akkurat i november," sa eg. "Det va ikkje dé eg mente," brølte han. "Hva er grun'n til at man kaller det oktoberrevolusjonen når den faktisk kom i novemberrr!" "Å ja, det veit eg, saktens," sa eg. "Ja, så si det då!" "Det har med forskjellen på den julianske og den gregorianske kalenderen," kunne eg opplyse. Han gav meg rett utan begeistring, men straks etter kom han med ei ny uttesting. Truleg kom dette spørsmålet i tilknyting til det han hadde valt som hovudpoenget i foredraget sitt: Velferdsstaten og NRK. Me treng ein lisensfinansiert og reklamefri allmennkringkastar; det er eit nødvendig gode i velferdsstaten vår. "Men eg snakket én gang med en lektor som påsto at Gerhardsen var opphavsmannen til velferdsstaten, og det é helt feil. Vet du hvem det var?" Han såg morskt på meg. "Å, det var no vel Otto von Bismarck, det," meinte eg. Heldigvis var det dette som var fasiten til Steinfeldt. Deretter snakka han engasjert om NRK, om å vere utanriksmedarbeidar og andre emne han kom over ved bruk av innfallsmetoden. På slutten tok han tak i elevane og slo fast at det venta dei hardt arbeid og tøffe studium. Men under den tøffe maska var han faktisk venleg og vittig. Elevane var svært begeistra.

Russarane var seint ute med å gå over til den gregorianske kalenderen, derfor var det den 25. oktober i Russland den dagen Lenin gjorde statskupp. I vårt land sletta dei dagane frå og med 19. februar og ut månaden i året 1700. Og neste heile hundreår vart ikkje skotår før i år 2000. Det året hugsar me.

INFLUENSA

Dette er ein sjukdom eg ikkje har hatt på lange tider. I desse dagar er det stort sett det dei skriv om i avisene, snakkar om i fjernsyn og radio og har som samtaleemne i bygd og by kringom heile verda, er det likt til. Av ymse grunnar var eg til Husnes i dag og tok vaksinen mot svineinfluensa. Litt halvhuga møtte eg opp litt før ni på helsestasjonen. Men det var for så vidt hyggjeleg, fekk snakke ein del med folk eg ikkje treffer så ofte, og som venta i lag med meg. Det var ein stor flokk som stilte seg i kø om morgonen. Hadde eg kome eit par timar seinare, hadde eg sloppe det. Først laut me stå i det vide og breie og vente på å verte registrerte og få betalt, så sat me til me vart oppropte, og etter sprøyta sat me tjue minutt før me fekk gå heim. Mest truleg ville eg ha gått klar pandemien utan vaksine, så gammal som eg er og i si tid offer for Asiasykja. Den hadde eg, så vidt eg hugsar. Men eg hugsar ikkje noko meir, verken kor sjuk eg var, kva tid det var eller om heile familien låg og verkte. Var det i 1958, tru? Eg har fire gamle sjuande sans-dagbøker, frå 56, 58, 60 og 67. I boka frå 58 står det så godt som ingen ting. Tullebukk, som hadde fått seg sjuande sans og ikkje skreiv meir enn han har gjort. Nokre opplagde opplysningar finn eg, til dømes kva tid dei aller næraste i familen hadde bursdag. Det behøvde eg ikkje ha nedskrive. Då kunne eg heller ha lege og skrive om sykja, lite i stand til å gjere noko anna, som eg sikkert var. Og då kunne denne bloggen ha bydd på eit par interessante glytt tilbake i tida.

BURSDAGEN TIL PAPEN

Ei lite barn kom til verda for 95 år sidan og vart døypt i Laksevåg kyrkje med det staute namnet Ragnvald. Den tjue år gamle mamma hans valde å kalle opp seg sjølv. Eiter eit halvt års tid hamna han og bestemora mi på Årevollen, og hausten 1919 flytte han til Flekke. Papen hadde ofte bursdag på helgedagar. Det hadde seg slik at gamle bededag var helgedag og vart feira fredag før helgemessesundag. Difor kom den 31. oktober år og anna på denne dagen. Ikkje før i 1950 vart denne helgedagen fjerna.

Me og papen hadde eit anna etternamn enn bestemora, onkel og tante i by'n, og han som dei kalla for bestefaren vår, og som døydde i tysk konsentrasjonsleir under krigen. Dette begynte eg å undre meg over i tiårsalderen, så eg spurde papen korleis det hadde seg. Han tenkte seg litt om og svarte: "Da ska eg fortelje deg enj aen gong." Så gjekk det ei tid - me var forresten på spasertur heim frå eit besøk på Ilkjen - og eg spurde på nytt. Han gav meg same svaret:"Enj aen gong." Men "trie gånnjin marka da seg," heitte det heime. Då sat han utanfor huset med eit vaskefat med varmt vatn og skulle ta skjeggstubbane. Det var laurdag ettermiddag, fint ver og nesten helg. Då fortalde han enkelt og greitt at han ikkje var son til Franz Kaarstad, men var fødd lenge før bestemora gifte seg og at han hadde ein far han aldri hadde møtt. Heilt greitt det, eg kan ikkje hugse at eg tykte det var så merkeleg. I dag hadde papen vore 95 år om han hadde levd.